انفجار در مسیر سلامت | رئیس هیات مدیره صنایع داروسازی: هرچه جلوتر می‌رویم، ذخایر دارو کمتر می‌شود

رویداد۲۴| امیرحسین جعفری - در هفته اخیر صنعت داروی کشور با سه حادثه مهم و نگران‌کننده مواجه شد؛ رخداد‌هایی که اگرچه در کوتاه‌مدت بحران جدی در تأمین دارو ایجاد نکرده‌اند، اما نشان‌دهنده فشار هدفمند بر زنجیره تأمین و زیرساخت‌های حیاتی سلامت است.

نخستین حادثه، حمله به کارخانه «توفیق دارو» در محدوده وردآورد تهران بود؛ یکی از مراکز مهم تولید مواد اولیه دارو، به ویژه در حوزه دارو‌های خاص و ضدسرطان. مقام‌های اسرائیلی در توجیه این حمله مدعی شدند که این مجموعه در تولید مواد مرتبط با سلاح‌های شیمیایی نقش داشته است؛ ادعایی که از سوی منابع داخلی رد شده است.

حادثه دوم، آسیب دیدن مجموعه «داروپخش» در همان منطقه بود؛ شرکتی بزرگ در حوزه تولید و توزیع دارو که هدف قرار گرفت. این مجموعه به دلیل گستردگی شبکه و پراکندگی زیرساخت‌هایش، همچنان به فعالیت ادامه می‌دهد، اما این رخداد بار دیگر هدف بودن زنجیره تأمین دارو در شرایط جنگی را نشان داد.

سومین حادثه، هدف قرار گرفتن یک هواپیمای حامل مواد اولیه دارویی در فرودگاه مشهد بود؛ هواپیمایی که محموله‌ای از کمک‌های دارویی و مواد اولیه وارداتی از کشور‌های آسیایی را منتقل می‌کرد. این حمله نگرانی‌ها درباره امنیت مسیر‌های تأمین دارو را افزایش داد و عملاً مسیر هوایی واردات دارو را با چالش جدی مواجه کرد.

مجموع این رخدادها، در کنار یکدیگر، این فرضیه را تقویت می‌کند که هدف صرفاً تخریب یک یا چند تأسیسات خاص نبوده، بلکه ایجاد اختلال در زنجیره تأمین دارو و در نهایت افزایش فشار اجتماعی در بلندمدت مدنظر بوده است؛ مسیری که می‌تواند با گذشت زمان و کاهش ذخایر، خود را به شکل کمبود‌های تدریجی نشان دهد.

ذخایر دارو در کشور کافی است

هادی احمدی، مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان ایران، معتقد است که کارخانه‌های داروسازی متعددی در کشور وجود دارد و حمله به توفیق دارو و داروپخش مشکلی ایجاد نخواهد کرد. او در گفت‌و‌گو با رویداد ۲۴ گفت: «ذخایر دارو در کشور به حد کافی وجود دارد و جای هیچ نگرانی نیست. حمله به توفیق دارو در آینده اثرات خود را نشان می‌دهد، اما الان مشکلی نداریم. از آنجاییکه حدود ۲۴۰ کارخانه تولد دارو در کشور داریم و ۵۰ درصد مواد اولیه هم توسط کارخانه‌ها تولید می‌شود، اخلالی در تولید دارو نخواهیم داشت، اما امکان دارد به صورت مقطعی مشکلاتی پیش بیاید. ما جایگزین‌هایی برای این کارخانه داریم. امیدواریم حملات به زیرساخت دارو انجام نشود که بر خلاف کنوانسیون‌های بین‌المللی است و جنگ را از حالت عادی خود خارج می‌کند. این حملات اخیر مانع تولید دارو در کشور نیست و نخواهد بود.»

بیشتر بخوانید: عارف: وضعیت ذخایر استراتژیک دارو، مطلوب و واردات فوری در دستور است

وی درباره ذخایر استراتژیک دارو گفت: «داروپخش مجموعه‌های بزرگی دارد که اگر یک نقطه از آن دچار مشکل شود، بقیه نقاط کار می‌کنند. به لحاظ پراکندگی داروپخش مشکلی در کل تولید دارو کشور ایجاد نمی‌شود. تعدد کارخانه‌های تولیدی دارو، می‌تواند همپوشانی ایجاد کند. این صدمات که اخیراً در آن منطقه‌زده شده است، به ذخایر استراتژیک ما وارد نشده است. ذخایر ما در ۱۸ هزار داروخانه سراسر کشور و همچنین در سازمان غذا و دارو ذخیره شده و برای ماه‌ها ذخایر استراتژیک داریم.»

او ادامه داد: «دارو‌هایی که از سمت دیگر کشور‌ها وارد شده دارو‌های مرسوم بوده و عموماً نیز در کشور تولید می‌شوند. تا جاییکه من اطلاع دارم، دارو‌های روزمره توسط کشور‌های مختلف به ایران ارسال شده است. ما از همه همکاران داروساز و تولیدکننده تشکر می‌کنیم؛ در این مدت دو شهید داروساز داشتیم که در محل کار به شهادت رسیدند.»

حمله به توفیق دارو قابل جبران است

محمدعبده‌زاده رئیس هیئت مدیره صنایع داروسازی، معتقد است که حمله به توفیق دارو قابل جبران است، اما اثرات خود را بر وضعیت دارو‌های خاص آن شرکت خواهد گذاشت. او در گفت‌و‌گو با رویداد ۲۴ گفت: «حمله به توفیق دارو مسلماً بر وضعیت دارو کشور تأثیر دارد. ما بالای ۶۰ کارخانه تولید ماده اولیه داریم که یکی از آنها توفیق دارو بود. البته میزان خسارات قابل جبران است و از طریق واردات هم می‌توان تأمین کرد. مسأله اینجاست که وقتی مبدا دارو عوض می‌شود مشکل ایجاد می‌کند. تست دارو چندین ماه طول می‌کشد. اگرچه توفیق دارو تنها کارخانه ما نیست. این کارخانه زیر مجموعه سازمان تأمین اجتماعی است که سال هاست در حال فعالیت است. پشت سر این کارخانه یک مرکز نظامی است که بسیار مورد حمله قرار گرفته بود.»

بیشتر بخوانید: واکنش ظریف به حمله آمریکا و اسرائیل به یک شرکت داروی ضدسرطان

رئیس هیئت مدیره صنایع داروسازی، درباره حمله به هواپیمای حامل دارو در مشهد گفت: «هواپیمای مورد هدف قرار گرفته نیز مواد اولیه دارو از هند و چین را وارد می‌کرد و در مشهد مورد اصابت قرار گرفت. واردات امن مواد دارویی باید توسط وزارت راه و بهداشت به یک نتیجه برسد. باید مسیر‌های جایگزین هوایی و زمینی پیشنهاد شود. تا جاییکه اطلاع دارم، از آن روز ورود هوایی دارو متوقف شده است. کارخانه داروپخش هم مشخصاً دچار حمله مستقیم نشده و در اثر موج انفجار بیشتر آسیب دیده است.»

وی درباره بحرانی‌تر مسأله در حوزه دارو کشور گفت: «من فکر می‌کنم بیشترین نگرانی ما در حوزه دارو، مسأله حمل و نقل است. مسیر دریایی و هوایی بسته است. الان باید به سرعت برای مسیر‌های جایگزین فکری شود. هرچه جلوتر می‌رویم، ذخایر دارو کمتر می‌شود. کمبود‌ها بالاخره پس از یک مدت با بسته بودن مسیر‌ها شروع می‌شود. بانک مرکزی برای تأمین ارز هم فکری کند. اگر بخواهند طبق روال قبلی پیش بروند مدت زمان زیادی طول می‌کشد که کالا وارد شود. عملاً همینطور مشکل داریم و نباید مسائل اداری هم به آن اضافه شود.»